II svjetski rat

Hronologija važnijih vojnih i

političkih događaja

           
                     
1939. godina
1940. godina
1941. godina
1942. godina
1943. godina
1944. godina
1945. godina

30. IX  1938. godine     -      Potpisan Münchenski sporazum između Hitlera, Mussolinija, Chamberlaina i Daladiera.

1939. godina          

15. III - Trupe nacističke Njemačke zaposjele Češku.
16. III - Njemci proglašavaju Češko-Moravski protektorat u sastavu Njemačke. Slovačka proklamuje nezavisnost
pod njemačkom zaštitom.

31. III - Velika Britanija garantuje nezavisnost Poljske.
07. IV - Fašistička Italija anektira Albaniju.

13. IV - Velika Britanija i Francuska daju garancije Grčkoj i Rumuniji.
27. IV - Velika Britanija objavljuje opštu vojnu obavezu.
28. IV - Njemačka otkazuje njemačko-britanski pomorski sporazum iz 1935. i njemačko-poljski sporazum iz 1933. godine.
22. V - Potpisan njemačko-talijnski pakt u Berlinu – začetak Osovine Rim-Berlin.
23. VIII - Potpisan njemačko-sovjetski pakt o nenapadanju u Moskvi.
25. VIII - Zaključen vojni sporazum između Velike Britanije i Poljske. Njemačka objavljuje poštovanje
neutralnosti Belgije, Danske, Holandije, Luxemburga i Švicarske
.
01. IX - Njemačka bez objave rata napala Poljsku i tim činom započela Drugi svjetski rat. Italija se proglasila nezaraćenom silom.
03. IX - Velika Britanija, Francuska, Australija i Novi Zeland objavili Njemačkoj rat
.
05. IX - USA proglasile neutralnost.
08. IX - Velika Britanija i Francuska objavljuju blokadu Njemačke.
10. IX - Kanad objavila rat Njemačko
j.
11. IX - Njemačka objavljuje protivblokadu Velike Britanije i Francuske.
16.-17. IX - Njemačka avijacija i artiljerija razaraju Varšavu.
17. IX - Sovjetske trupe ušle u istočni dio Poljske.
22. IX - Određena njemačko-sovjetska demarkaciona linija u Poljskoj.
27. IX - Kapitulacija Varšave
.
28. IX - U Moskvi potpisan sporazum o podjeli Poljske – SSSR dobio krajeve pretežno naseljene Ukrajincima i Bjelorusima.
05. X - Kapitulacijom Lublina prestao otpor poljske armije.
06. X - Hitler ponudio mir zapadnim silama.
19. X - Turska potpisala vojni pakt sa Velikom Britanijom i Francuskom
.
04. XI - USA proglasile zakon o neutralnosti prema kojem zaraćene sile mogu kupovati američku robu po načeli „cash and carry“.
28. XI - SSSR otkazao sporazum o nenapadanju sa Finskom i (29.XI) prekinuo diplomatske odnose.
30. XI - Poslije neuspjelih pregovora o teritorijalnim zahtjevima SSSR-a prema Finskoj radi zaštite od eventualnog napada,
među njima je izbio rat
.
03. XII - Finska zatražila pomoć Lige naroda.
14. XII - Liga naroda proglasila Sovjetski Savez agresorom i isključila ga iz svojih redova.

1940. godina

25. II - Skandinavske države proglasile neutralnost u sovjetsko-finskom ratu.
12. III - U Moskvi potpisan sovjetsko-finski ugovor o miru – Finska ustupila SSSR-u Karelijsku prevlaku sa Vyborgom,
a poluostrvo Hanko iznajmila na 30 godina.
09. IV - Njemačke oružane snage okupirale Dansku i iskrcale se u Norveškoj. Norveška vlada napustila Oslo
i objavila rat Njemačkoj – Vidkun Quisling sastavio pronacistički kabinet.
10.-13. IV - Britanske pomorske jedinice uništile njemačku desantnu eskadru u Narviku.
14. IV - Savezničke snage iskrcale se u Namsosu u Norveškoj.
17. IV - Savezničke snage iskrcale se u Andalsnesu u Norveškoj.
10. V - Njemačka napala Belgiju, Holandiju i Luxemburg ne objavivši im rat. U Velikoj Britaniji N. Chamberelain
podnio ostavku – novu vladu sastavio W. Churchill. Britanske trupe zauzele Island.
14. V - Njemci vazdušnim bombardovanjem razaraju Rotterdam. Holandska vlada pobjegla u London i objavila
da nastavlja rat. Holandske oružane snage kapitulirale. Njemačke trupe probile francuski front kod Sedana.
21. V - Njemačke trupe izbile na kanal La Manche kod Abbevillea čime su sve savezničke snage u Belgiji
odsječene od Francuske.
28. V - Belgijski kralj Leopold III potpisao kapitulaciju – belgijska vlada izbjegla u London, ali objavljuje nastavak borbe.
03. VI - Završena evakuacija savezničkih armija iz rejona Dunkerquea.
05. VI - Početak „bitke za Francusku“.
07. VI - Evakuacija savezničkih jedinica iz Norveške i kraj borbi u Norveškoj.
09. VI - Proboj francuskog fronta na rijeci Aisnei.
10. VI - Italija objavila rat Francuskoj i Velikoj Britaniji, a Kanada nagovještava rat Italiji.
11. VI - Australija, Novi Zeland i Južnoafrička Republika objavili rat Italiji.
12. VI - Objavljen pakt o nenapadanju između Japana i Tajlanda.
13. VI - Francova Španija odrekla se neutralnosti i proglasila nezaraćenom državom.
14. VI - Njemačke jedinice ušle u Pariz. Španija okupirala Tanger.
15. VI - Proboj Maginotove linije. Sovjetska vojska zaposjela Litvu, Letoniju i Estoniju.
16. VI - Pétain sastavio novu francusku vladu.
17. VI - Pétainova vlada zatražila primirje od Njemačke i Italije.
18. VI - General de Gaulle (u Londonu) poziva Francuze da nastave borbu.
23. VI - Pétainova vlada u Compičgneu potpisala akt o primirju sa Njemačkom. De Gaulle sastavio u Londonu
Komitet Slobodne Francuske.
24. VI - Pétainova vlada potpisala akt o primirju sa Italijom. Jugoslavija i SSSR uspostavile diplomatske odnose.
26. VI - Sovjetska vlada zatražila od Rumunije povratak Besarabije i Bukovine.
28. VI - Rumunija prihvatila sovjetske zahtjeve.
03. VII - Britanska flota napala francusku flotu u Mers el Kebiru kod Omana.
04. VII - Talijanske snage iz Etiopije upale u Sudan.
05. VII - Pétainova Francuska prekinula diplomatske odnose sa Velikom Britanijom.
15. VII - Hitler ponovo ponudio mir Velikoj Britaniji, što je ona odbila (22. VII).
20. VII - Estonija, Letonija i Litva proglašene sovjetskim republikama u sastavu SSSR-a.
03. VIII - Talijanske snage iz Etiopije upadaju u Britansku Somaliju.
13. VIII - Početak vazdušne bitke za Veliku Britaniju.
30. VIII - Na temelju Bečke arbitraže Rumunija ustupila Mađarskoj dvije trećine Transilvanije.
Pétainova Francuska pristala da japanske snage okupiraju sjeverni dio Indokine (ugovor će biti potpisan 22. IX).
07. IX - Njemačke vazduhoplovne snage (Luftwaffe) prvi put bombardovale London. Sporazumom u Crajovi
Rumunija ustupila Bugarskoj južnu Dobrudžu.
13. IX - Početak talijanske ofanzive iz Libije na Egipat.
16. IX - USA uvele opštu vojnu obavezu.
19. IX - U Rumuniji Antonescu postao šef totalitarnog režima i proglasio se šefom države.
27. IX - U Berlinu Njemačka, Italija i Japan potpisali trojni pakt protiv Komunističke internacionale.
07. X - Njemačke trupe ušle u Rumuniju.
28. X - Italija napala Grčku bez objave rata.
29. X - Jugoslavija se proglasila neutralnom u grčko-talijanskom ratu.
31. X - Britanske trupe izvršile iskrcavanje na Kreti.
13. XI - Britanska avijacija napala talijansku flotu na sidrištu u Tarantu.
14. XI - Njemačka avijacija masovno napala Coventry.
20. XI - Mađarska pristupila Trojnom paktu.
23. XI - Rumunska vlada potpisala pristupanje Trojnom paktu.
24. XI - Slovačka vlada se pridružila Trojnom paktu.
08. XII - Poraz Talijana u Albaniji – grčke snage zauzele Argirokastro.
09. XII - Britanska ofanziva protiv talijanskih snaga koje su prodrle u Egipat.
12. XII - Jugoslavija i Mađarska sklopile pakt „vječnog prijateljstva“.
18. XII - Hitler izdaje direktivu da se izv
rše pripreme za napad na SSSR.

1941. godina
 

10. I - U Berlinu potpisan sovjetsko-njemački ekonomski sporazum.
18. I - Početak britanskih operacija protiv talijanske kolonije Eritreje, uvod u operacije za zaposjedanje talijanske Istočne Afrike.
11. II - U Libiji počelo iskrcavanje njemačkog Afričkog korpusa.
14. II - Hitler primio Cvetkovića i Cincar-Markovića u svom „orlovskom gnjezdu“ u Berchtesgadenu
.
01. III - Bugarska prišla Trojnom paktu.
02. III - Njemačke trupe ušle u Bugarsku.
04. III - Britanske snage iskrcavaju se u Grčkoj.
09. III - Slom talijanske protivofanzive u Albaniji.
11. III - USA objavile zakon o zajmu i najmu (Lend-Lease).
25. III - Jugoslovenska vlada Cvetković-Maček pristupila Trojnom paktu.
25.-26. III - U Beogradu i drugim mjestima masovne demonstracije pod vodstvom KP Jugoslavije protiv pristupanja
Jugoslavije Trojnom paktu.
27. III - Državni udar u Beogradu: oboreno namjesništvo i vlada Cvetković-Maček, vlast preuzela vlada generala
Simovića. Hitler donio odluku da napadne Jugoslaviju. Odgođen napad na SSSR za četiri sedmice.
28. III - Poraz talijanske flote u bitci kod rta Matapan.
31. III - Početak njemačko-talijanske operacije protiv Tobruka u Libiji.
04. IV - Britanske snage oslobodile Adis Abebu.
05. IV - U Moskvi potpisan ugovor o prijateljstvu i nenapadanju između Jugoslavije i SSSR-a
.
06. IV - Početak njemačkih operacija protiv Jugoslavije. Njemačke snage prešle na jugoslovensku teritoriju,
avijacija teroristički bombardovala Beograd koji je bio proglašen otvorenim gradom. Njemačka i Italija objavile rat
Jugoslaviji. Njemačka nagovijestila rat Grčkoj. Završeno zaposjedanje talijanske kolonije Eritreje.
10. IV - U Zagrebu proglašena tzv. NDH. Odluka CK KPJ da se započne sa pripremama za ustanak naroda Jugoslavije.
Formiran vojni komitet na čelu sa Josipom Brozom Titom.
11. IV - Mađarske trupe upale u Jugoslaviju.
13. IV - U Moskvi potpisan sporazum o nenapadanju i prijateljstvu između SSSR-a i Japana. Ulazak njemačkih trupa u Beograd.
15. IV - Jugoslovenska vlada i kralj napustili zemlju. Proglas CK KPJ povodom katastrofe koja je zadesila zemlju.
Talijanska ofanziva na albansko-grčkom frontu.
17. IV - Potpisana kapitulacija jugoslovenske vojske.
19. IV - Bugarske trupe ušle u Jugoslaviju.
21. IV - Kapitulacija grčke vojske pred Njemcima.
23. IV - Kapitulacija grčke vojske pred Talijanima.
01. V - Savjetovanje CK KPJ u Zagrebu: poziv narodima Jugoslavije da se zajednički bore protiv okupatora
.
02. V - Proosovinska vlada u Iraku otpočela operacije protiv britanskih snaga stacioniranih u Iraku.
12. V - Japan ponudio USA sporazum o nenapadanju.
18. V - Kapitulacija talijanskih snaga u Etiopiji.
20. V - Njemački vazdušni desant na Krit.
31. V - Britanske snage zauzele Bagdad.
08. VI - Britanske snage i snage Slobodne Francuske prešle sirijsku granicu i započele operacije protiv snaga
Pétainove Francuske u Siriji i Libanonu.
18. VI - U Ankari potpisan sporazum o prijateljstvu i nenapadanju između Turske i Njemačke.
22. VI - Njemačka bez objave rata započela napad na Sovjetski Savez. Churchill izjavio da će vlada Velike Britanije
svim silama pomagati SSSR. CK KPJ proglasom pozvao narode Jugoslavije na otpor protiv okupatora.
27. VI - Obrazovan Glavni štab Narodnooslobodilačkih partizanskih odreda Jugoslavije sa Josipom Brozom Titom
na čelu. Finska i Mađarska objavile ratno stanje sa SSSR-om.
28. VI - Albanija objavila rat SSSR-u
.
30. VI - Višijska Francuska prekinula diplomatske odnose sa SSSR-om.
04. VII - Politbiro CK KPJ odlučio da se digne opštenarodni ustanak. (Poslije rata je ovaj dan proglašen za Dan borca.)
07. VII - Početak narodnog ustanka u Srbiji.
12. VII - U Moskvi potpisan ugovor o uzajamnoj pomoći Velike Britanije i SSSR-a. Poziv CK KPJ narodima
Jugoslavije na borbu protiv okupatora.
13. VII - Početak narodnog ustanka u Crnoj Gori.
14. VII - Potpisana kapitulacija Višijske Francuske u Siriji.
15. VII - „Plava divizija“ Francove Španije upućena na Istočni front.
21. VII - Francuska kolonijalna administracija u Indokini stavila se na raspolaganje Japancima.
23. VII - Početak narodnog ustanka u Sloveniji.
27. VII - Početak narodnog ustanka u Hrvatskoj i Bosni i Hercegovini.
29. VII - Japanske snage okupirale južnu Indokinu.
14. VIII - Churchill i Roosevelt potpisali Atlantsku povelju.
15. VIII - Sporazum sovjetske vlade i poljske vlade u izbjeglištvu o učešću poljskih snaga na teritoriji SSSR-a
protiv njemačkih zavojevača.
20. VIII - Njemci zauzeli Novgorod.
25. VIII - Britanske i sovjetske snage ušle u Iran.
03. IX - Bukovina ponovo priključena Rumuniji
.
08. IX - Njemačke trupe blokirale Lenjingrad.
19. IX - Njemačke trupe osvojile Kijev i Poltavu.
26. IX - Savjetovanje u Stolicama kod Krupnja. Glavni štab Narodnooslobodilačkih partizanskih odreda
dobio naziv Vrhovni štab NOPO Jugoslavije. Završena bitka kod Kijeva.
30. IX - Početak njemačke ofanzive na Moskvu.
02. X - Obnovljena njemačka ofanziva na cijelom Istočnom frontu.
16. X - Trupe Antonescuove Rumunije ušle u evakuisanu Odesu.
21. X - Njemaci izvršili masovno strijeljanje civila u Kragujevcu.
24. X - Njemačke trupe zauzele Harkov.
07. XI - Rumunske trupe blokirale Sevastopolj.
16. XI - Njemci zauzeli Kerči i Krim. Početak druge njemačke ofanzive na Moskvu.
18. XI - Početak britanske protivofanzive u Libiji.
22.-29. XI - Sastanak Churchill-Roosevelt u Ottawi
.
29. XI - Crvena armija oslobodila Rostov. Herojska odbrana i pogibija radničkog bataljona na Kadinjači kod Užica.
05. XII - Njemačke trupe doprle na 25 km od Moskve. Velika Britanija objavila rat Mađarskoj, Rumuniji i Finskoj.
06. XII - Početak protivofanzive Crvene armije kod Moskve.
07. XII - Japanci napali Pearl Harbor, američku vojnu bazu na Havajima i objavili rat USA i Velikoj Britaniji.
08. XII - Iskrcavanje japanskih snaga na Filipinima (ostrvo Luzon). Potapanje britanskih bojnih brodova
„Prince of Wales“ i „Renown“ kod Kuantana (Malaja).
09. XII - Vlada Chiang-Kai-Sheka nagovijestila rat Japanu, Njemačkoj i Italiji. Japanci okupirali Bangkok u Tajlandu.
10. XII - Japanske snage se iskrcale na Malaji. USA objavile rat Japanu.
11. XII - Njemačka i Italija objavile rat USA. USA nagovijestile rat Njemačkoj i Italiji.
13. XII - Mađarska, Rumunija, Bugarska, „NDH“ i Slovačka objavile rat USA i Velikoj Britaniji.
14. XII - Iskrcavanje Japanaca na Borneu.
19. XII - Poslije neuspjeha u operacijama kod Moskve, Hitler preuzeo neposrednu komandu nad kopnenom vojskom.
21. XII - U Jugoslaviji formirana Prva proleterska narodnooslobodilačka udarna brigada
.
25. XII - Britanske snage u Libiji prodrle do Agedabie, južno od Bengazija. Japanci osvojili Hong Kong.

     
1942. godina
 

01. I - U Washingtonu 25 država potpisalo deklaraciju o prihvatanju načela i ciljeva iznijetih u Atlantskoj povelji.
02. I - Japanske snage zauzele Manilu na Filipinima.
10. I - Crvena armija probila njemački front kod Velikiji Luki i Suhiničija.
12. I - Odluka CK KPJ o stvaranju Dobrovoljačke vojske Jugoslavije. Japan objavio rat Holandiji.
Početak invazije Holandske Istočne Indije. Japanske snage iskrcale se na Borneu i sjevernom dijelu Celebesa.
15. I - Počela druga neprijateljska ofanziva protiv jedinica NOP i DVJ u istočnoj Bosni
.
21. I - Početak njemačko-talijanske ofanzive u Libiji. Početak japanskog napada na Burmu.
23. I - Japanske snage iskrcale se na ostrvu New Britain.
26. I - Američke trupe iskrcale se u sjevernoj Irskoj.
27. I - Početak Igmanskog marša Prve proleterske brigade.
29. I - Njemačko-talijanske snage zauzele Bengazi.
31. I - Japan osvojio Malaju, Britanci se povukli u Singapur.
14. II - Japanske snage se iskrcale na Sumatri.
15. II - Singapur kapitulirao pred Japancima.
18. II - Japanske snage se iskrcale na ostrvu Bali.
20. II - Iskrcavanje Japanaca na ostrvu Timor.
27. II - Pomorska bitka u Javanskom moru između japanskih i savezničkih flota. Vrhovni štab NOP i DVJ propisao
osnovne principe NOO-a i dao upute za njihov rad („Fočanski propisi“)
.
01. III - Japanske snage se iskrcale na Javi.
07. III - Japanske snage se iskrcale na Novoj Gvineji i zauzele Rangun.
31. III - Početak treće neprijateljske ofanzive u istočnoj Bosni.
06. IV - Japanske snage zauzele Sumatru. Prve akcije pokreta otpora u Grčkoj.
01. V - Japanske trupe zauzele Mandalay u Burmi.
05. V - Japanske snage zauzele utvrđeno ostrvo Corregidor na Filipinima.
07.-08. V - Bitka u Koralnom moru između japanske i američke flote, prva pomorska bitka u kojoj je
pomorska avijacija bila jedina udarna snaga.
08. V - Njemački napad na poluostrvo Kerč na Krimu.
12. V - Sovjetska ofanziva kod Harkova.
22. V - Meksiko objavio rat Njemačkoj, Italiji i Japanu.
26. V - U Londonu potpisan ugovor o prijateljstvu i savezu između Velike Britanije i SSSR-a. Početak ofanzive
osovinskih snaga u Libiji sa ciljem prodiranja u Egipat. Prve akcije pokreta otpora u Poljskoj
.
04.-06. VI - Pomorska bitka kod Midwaya između američke i japanske flote sa odlučujućim učešćem pomorske avijacije.
07. VI - Početak njemačkog napada na Sevastopolj.
22. VI - Vrhovni komandant NOP i DVJ izdao naređenje za pohod Udarne grupe brigada u zapadnu Bosnu.
24. VI - Rommelove trupe ušle u Egipat.
28. VI - Počela velika njemačka ofanziva prema Volgi i Kavkazu.
30. VI - Njemačko-talijanska Afrička armija prodrla do El Alameina.
01. VII - Njemci zauzeli Sevastopolj. Početak njemačko-talijanskog pokušaja u Egiptu da zauzmu El Alamein i prodru do Sueza.
07. VII - Japanske snage iskrcale se na ostrvu Attu na Aleutima.
12. VII - Japanske snage iskrcale se na ostrvu Kiska na Aleutima.
18. VII - USA objavile rat Mađarskoj i Rumuniji
.
23. VII - Njemačke trupe zauzele Rostov.
07. VIII - Iskrcavanje američkih snaga na Solomonskim ostrvima.Početak preuzimanja strateške inicijative Saveznika na Pacifiku.
08. VIII - Američke snage iskrcale se na Guadalcanalu (Solomonska ostrva). Njemačke snage prodrle do
naftonosnog područja kod Majkopa.
12.-17. VIII - Churchill i Staljin se sastali u Moskvi.
14. VIII - General Eisenhower postao vrhovni komandant savezničkih snaga na Zapadu.
19. VIII - Britanski desantni napad kod Dieppea.
21. VIII - Njemačke snage prešle Don kod Kalača u pravcu Volgograda (Staljingrada). Njemačke planinske jedinice stigle na Elbrus.
22. VIII - Brazil objavio rat Njemačkoj i Italiji.
25. VIII - Njemačke jedinice izbile na Volgu sjeverno od Staljingrada.
31. VIII - Neuspjeh njemačko-talijanskog pokušaja proboja kod El Alameina
.
10. IX - Pad Novorosijska.
17. X - Početak posljednjeg njemačkog juriša u Staljingradu.
23. X - Britanska 8. armija počela napad kod El Alameina.
01. XI - U Jugoslaviji formirane 1. i 2. proleterska divizija (a od kraja novembra još 3., 4., 5., 6., 7. i 8. divizija).
03. XI - Britanska 8. armija probila njemačko-talijanski front kod El Alameina.
08. XI - Anglo-američke snage iskrcale se u Maroku i Alžiru.
10. XI - Početak iskrcavanja njemačkih trupa u Tunisu.
11. XI - Njemačka i Italija prekršile ugovor o primirju: njemačke trupe okupirale Pétainovu Francusku,
Talijani se iskrcali na Korziku i ušli u Nicu
.
12.-15. XI - Pomorska bitka kod Guadalcanala između japanske i američke flote.
13. XI - Francuski admiral Darlan preuzeo vlast u Sjevernoj Africi i pozvao francuske trupe na borbu protiv Njemaca.
19. XI - Počela sovjetska ofanziva kod Staljingrada.
22. XI - Njemačka 6. armija kod Staljingrada opkoljena.
26.-27. XI - Prvo zasjedanje AVNOJ-a u Bihaću.
27. XI - Francuska ratna flota sama se potopila u Toulonu. Raspuštanje kopnene vojske Višijske Francuske u Francuskoj
.
30. XI - Pomorska bitka između japanske i američke flote kod Tassafaronge (Guadalcanal).
09. XII - Početak njemačkog napada jugozapadno od Staljingrada za deblokadu opkoljene 6. armije.
19. XII - Slom njemačkog pokušaja za deblokadu 6. armije
.
22. XII - Početak ofanzive Crvene armije na Kavkazu.

   
1943. godina
 

05.-11. I - Povlačenje njemačkih snaga sa Kavkaza.
10. I - Početak operacije Crvene armije za uništenje opkoljene njemačke 6. armije kod Staljingrada.
17. I - Početak sovjetske ofanzive prema Rostovu.
18. I - Crvena armija deblokirala Lenjingrad.
14.-27. I - Konferencija u Casablanki: Churchill, Roosevelt i de Gaulle. Saveznici postavili Njemačkoj zahtjev za
bezuslovnu kapitulaciju.
20. I - Počela četvrta neprijateljska ofanziva protiv jedinica NOVJ i slobodne teritorije u Bosni i Hrvatskoj
.
23. I - Britanska 8. armija zauzela Tripolis.
02. II - Kapitulacija njemačke 6. armije feldmaršala Paulusa kod Staljingrada.
04. II - Britanska 8. armija srela se sa drugim savezničkim snagama u Tunisu.
08. II - Protivofanziva Glavne operativne grupe Vrhovnog štaba NOV i POJ u pravcu Neretve.
14. II - Sovjetske trupe oslobodile Rostov.
16. II - Sovjetske trupe oslobodile Harkov.
22. II - Početak njemačke ofanzive na Harkov.
02.-06. III - Pomorska bitka u Bismarckovom moru u kojoj je učestvovala australska avijacija i američka
ratna flota protiv japanskog transporta i pratnje.
03. III - Crvena armija oslobodila Ržev i Vjazmu.
06. III - Početak prebacivanja Glavne operativne grupe Vrhovnog štaba NOV i POJ preko Neretve
.
15. III - Njemci ponovo zauzeli Harkov.
19. IV - Ustanak Varšavskog geta koji su Njemci 16. V sravnili sa zemljom.
12. V - Armija sila osovine kapitulirala u Tunisu.
15. V - Početak pete neprijateljske ofanzive protiv Glavne operativne grupe Vrhovnog štaba u Crnoj Gori,
Sandžaku i Hercegovini. Donesena odluka o raspuštanju Kominterne.
27. V - Dolazak prvih delegata savezničke komande na Srednjem istoku u Vrhovni štab NOV i POJ.
07. VI - Udružile se partizanske snage u Grčkoj koje su pripadale organizacijama ELAS i EDES.
10. VI - Prva proleterska divizija NOVJ izvela proboj na Balinovcu (Zelengora), čime je omogućeno izvlačenje
glavne operativne grupe Vrhovnog štaba opkoljene u petoj neprijateljskoj ofanzivi.
11. VI - Talijanska posada na ostrvu Pantelleri kapitularala pred Saveznicima.
23. VI - Stvorena vojska Slobodne Francuske.
01. VII - Iskrcavanje Amerikanaca na ostrvu New Georgija (Solomonska ostrva).
05. VII - Početak njemačke ofanzive na Kursk – uvod u Kursko-Orelsku bitku
.
10. VII - Iskrcavanje anglo-američkih trupa na Siciliji.
12. VII - Početak ofanzive Crvene armije kod Kurska i Orela.
13. VII - Pomorska bitka kod Kolombangara (Solomonska ostrva).
15. VII - Slom njemačke ofanzive na Kursk.
25. VII - Propast fašizma u Italiji i pad Benita Mussolinija. Maršal Badoglio sastavio novu talijansku vladu.
Mussolini uhapšen i interniran.
04.-05. VIII - Crvena armija oslobodila Orel i Bjelgorod.
17. VIII - Konferencija šefova USA, Velike Britanije i Kine u Québecu (zaključena 24. VIII).
22. VIII - Sovjetske trupe oslobodile Harkov.
29. VIII - Crvena armija probila front na rijeci Mijus.
30. VIII - Oslobođen Taganrog.
03. IX - U Sirakuzi tajno potpisano primirje između Italije i Saveznika. Iskrcavanje britanskih snaga u Kalabriji.
08. IX - Objavljena bezuslovna kapitulacija Italije
.
09. IX - Iskrcavanje britanskih snaga kod Salerna.
10. IX - Njemačke trupe ušle u Rim.
12. IX - Njemački padobranci oslobodili Mussolinija.
18. IX - Osnivanje Mussolinijeve fašističke republike u sjevernoj Italiji.
23. IX - Mussolini sastavio republikansku fašističku vladu u Firenci.
24. IX - Oslobođen Smolensk.
01. X - Američke trupe ušle u Napulj.
06. X - Početak ofanzive Crvene armije od Vitebska do Azovskog mora.
12. X - Portugal dozvolio Saveznicima stvaranje baza na Azorima.
13. X - Talijanska vlada maršala Badoglia objavila rat Njemačkoj.
19. X - Počela Moskovska konferencija ministara vanjskih poslova SSSR-a, USA i Velike Britanije
.
01. XI - SSSR, USA, Velika Britanija i Kina objavile u Moskvi deklaraciju o ratnim ciljevima Ujedinjenih naroda.
06. XI - Oslobođen Kijev. Probijen njemački front između Kijeva i Gomela i sjevernije, kod Vitebska.
12. XI - Početak njemačke protivofanzive zapadno od Kijeva.
20. XI - Američke snage iskrcale se na Tarawi i Makinu, glavnim ostrvima Gilbertovog arhipelaga.
23. XI - Počela konferencija u Kairu: Roosevelt, Churchill i Chiang-Kai-Shek.
28. XI - Počela konferencija Roosevelta, Staljina i Churchilla u Teheranu (trajala do 02. XII); između ostalog
odlučeno da se snažno pomogne NOB u Jugoslaviji.
29.-30. XI - Održano Drugo zasjedanje AVNOJ-a u Jajcu
.
15. XII - Iskrcavanje američkih snaga na ostrvu New Britain u Solomonskom arhipelagu.

1944. godina

01. I - Formirano Poljsko narodno vijeće.
14. I - Počela sovjetska ofanziva za potpunu deblokadu Lenjingrada u pravcu Čudskog i Pskovskog jezera.
15. I - U Italiji Saveznici probili front na rijeci Gargliano
22. I - Saveznici se iskrcali kod Anzija.
30. I - Oslobođen Lublin i željeznička pruga Moskva-Lenjingrad.
31. I - Iskrcavanje Amerikanaca na ostrvu Kwajalein u Marshallskom arhipelagu.
23. II - Sovjetska vojna misija stigla u Vrhovni štab NOV i POJ.
04. III - Početak ofanzive trupa 1., 2. i 3. Ukrajinskog fronta prema Karpatima.
18. III - Njemačke trupe u Mađarskoj zaposjele važne strateške regione u cilju odbrane svojih položaja od napada Crvene armije.
08. IV - Crvena armija prešla češku u rumunsku granicu. Počela operacija za oslobođenje Krima.
09. V - Oslobođeni Sevastopolj i Odesa.
17. V - Saveznici u Italiji zauzeli Monte Cassino
.
25. V - Njemački vazdušni desant na Drvar u kom je bio smješten Vrhovni štab NOV i POJ; početak Drvarske operacije.
27. V - U Salermu sastavljena prva talijanska vlada narodnog jedinstva.
04. VI - Saveznici zauzeli Rim. Povlačenje njemačkih snaga prema Gotskoj liniji (Pisa-Rimini).
06. VI - Iskrcavanje anglo-američkih trupa u Normandiji, čime je otvoren tzv. Drugi front.
09. VI - Početak ofanzive Crvene armije na Karelijskoj prevlaci i u južnoj Kareliji.
13. VI - Prve njemačke rakete V-1 pale na London.
15. VI - Amerikanci izvršili desant na ostrvo Saipan (marijanska ostrva) i na Guam. Prvi napad „letećih tvrđava“ na Japan.
16. VI - Na Visu potpisan sporazum Tito-Šubašić.
19. VI - Sovjetske snage probile Mannerheimovu liniju na Karelijskoj prevlaci.
19.-20. VI - Pomorska bitka u Filipnskom moru.
23. VI - Početak ofanzive Crvene armije za oslobođenje Bjelorusije i zapadne Ukrajine
.
26. VI - Saveznici zauzeli Cherbourg.
03. VII - Crvena armija oslobodila Minsk.
09. VII - Poslije višednevne bitke britanske snage oslobodile Caen u Francuskoj.
13. VII - Početak ofanzive Crvene armije za oslobođenje Pribaltika. Oslobođen Vilnius.
20. VII - Neuspio atentat na Hitlera u Vučjoj jami.
25. VII - Američka armija probila njemački front kod Avranchea u Francuskoj.
30. VII - Crvena armija izbila na Vislu.
01. VIII - Ustanak u Varšavi pod generalom Bor-Komóronskim, pristašom poljske emigrantske vlade u Londonu.
02. VIII - Turska prekinula diplomatske odnose sa Njemačkom.
04. VIII - Poljski ustanici ovladali Varšavom. Američke snage ušle u Firencu
.
12. VIII - Sastanak Tito-Churchill u Caserti kod Napulja.
15. VIII - Iskrcavanje Saveznika u južnoj Francuskoj.
17.-25. VIII - Opšti ustanak protiv Njemaca u Parizu.
19. VIII - Opkoljena njemačka Grupa armija B kod Falaisea u Francuskoj.
20. VIII - Početak ofanzive Crvene armije na Rumuniju.
23. VIII - Svrgnut i uhapšen Antonescu, Rumunija zatražila primirje i prekinula odnose sa Njemačkom.
24. VIII - Crvena armija zauzela Kišinjev i oslobodila Besarabiju i Moldaviju.
25. VIII - Francuske jednice pod vodstvom de Gaullea oslobodile Pariz. Bugarska zatražila primirje od Saveznika.
Finska zatražila primirje od SSSR-a. Rumunija objavila rat Njemačkoj.
26. VIII - De Gaullove trupe ušle u Marseille i Toulon.
30. VIII - Crvena armija zauzela oblast Ploeštija.
31. VIII - Crvena armija ušla u Bukurešt. Počeo opšti ustanak protiv Njemaca u Slovačkoj.
03. IX - Britanska 2. armija oslobodile Lille i Bruxelles.
04. IX - Zaključeno primirje između SSSR-a i Finske. Britanske snage ušle u Antwerpen.
05. IX - Saveznici ušli u Luxemburg i Holandiju. SSSR objavio rat Bugarskoj
.
08. IX - Sovjetske trupe ušle u Bugarsku; obrazovana vlada Otačestvenog fronta koja objavljuje rat Njemačkoj.
Rakete V-2 nad Londonom.
09. IX - Pod vodstvom Bugarske radničke partije u Bugarskoj izbio opštenarodni ustanak kojim je svrgnut monarhistički
režim. Bugarske jedinice zajedno sa Crvenom armijom učestvuju u protjerivanju Njemaca iz zemlje.
11. IX - Počela Druga konferencija između Roosevelta i Churchilla u Québecu.
12. IX - Rumunija potpisala primirje sa SSSR-om, USA i Velikom Britanijom.
15. IX - Iskrcavanje Amerikanaca na Pelelivu (ostrvlje Palau).
17. IX - Početak bitke kod Arnheima.
19. IX - Crvena armija oslobodila Temišvar. U Moskvi potpisano primirje između SSSR-a i Finske.
21. IX - Sastanak Tito-Staljin u Moskvi. Sklopljen sporazum o zajedničkim operacijama jedinica NOVJ i Crvene armije.
22. IX - Sovjetske trupe ušle u Estoniju i oslobodile Tallinn.
28. IX - Ofanziva Crvene armije iz Rumunije protiv njemačkih snaga u Mađarskoj.
02. X - U Varšavi Njemci ugušili ustanak
.
09. X - Početak razgovora Staljina, Churchilla i Edena o problemima Poljske Grčke i Jugoslavije i o posljeratnom
uređenju Evrope (trajali do 18. X).
10. X - Proboj njemačke odbrane južno od Rige. Crvena armija izbila na Baltik i odsjekla njemačku Grupu armija Sjever.
11. X - Britanska vojska oslobodila Atinu i Pirej.
13. X - Jedinice 42. divizije NOVJ oslobodile Skoplje, a jedinice 2. korpusa NOVJ ušle u Cetinje.
15. X - Horthyjeva vlada zatražila primirje, na što su Njemci odgovorili okupacijom Budimpešte. Horthy biva interniran.
20. X - Jedinice 1. armijske grupe NOVJ u sadejstvu sa jedinicama Crvene armije oslobodile Beograd. Iskrcavanje Amerikanaca na ostrvo Leyte (Filipini).
23. X - Pomorska bitka kod Leyte (do 26. X).
26. X - Jedinice 8. korpusa NOVJ oslobodile Split.
28. X - Njemci zauzeli Banjsku Bistricu i slomili ustanak u Slovačkoj.
30. X - 19. divizija NOVJ oslobodila Zadar.
31. X - Počela sovjetska ofanziva prema Budimpešti
.
02. XI - Sporazum Tito-Šubašić o formiranju jedinstvene vlade.
08. XI - Američka ofanziva u regionu Metza (Francuska).
14. XI - Početak američko-francuske ofanzive u oblasti Vogeza.
17. XI - Narodnooslobodilačka vojska Albanije oslobodila Tiranu.
03. XII - Američki prodor u Zapadni bedem kod Saarlauterna.
05. XII - Američka 5. armija ušla u Ravennu.
10. XII - U Moskvi potpisan sovjetsko-francuski pakt.
16. XII - Početak njemačke ofanzive u Ardenima koja je nakon nekoliko dana (27. XII) zaustavljena. Oslobođeno Užice.
28.-30. XII - Nova mađarska vlada, obrazovana u Debrecinu, zatražila od Saveznika primirje i objavila rat Njemačkoj
.
31. XII - U Poljskoj se Komitet narodnog oslobođenja u Lublinu proglasio preivremenom vladom.

1945. godina

01. I - Sastavljena vlada Poljske. Njemačka protivofanziva u Mađarskoj. Formirane jugoslovenska 1., 2. i 3. armija.
09. I - Američke snage iskrcale se na Luzonu (Filipini).
12. I - Crvena armija probila njemački front na Visli.
13. I - Prodor Crvene armije u Istočnu Prusku.
17. I - Crvena armija oslobodila Varšavu.
04. II - Počela konferencija Roosevelt-Staljin-Churchill u Jalti (trajala do 12. I).
08. II - Početak britanske ofanzive u donjem toku rijeke Rajne
.
13. II - Ugašen njemački otpor u Budimpešti.
14. II - Oslobođen Mostar.
19. II - Američke snage iskrcale se na ostrvo Iwo Jima.
23. II - Turska objavila rat Njemačkoj i Japanu. Početak američke ofanzive na Rajni.
24. II - U Beogradu vođeni razgovori Tito-feldmaršal Alexander o koordinaciji predstojećih operacija.
01. III - Preimenovanje NOV i POJ u Jugoslovensku armiju.
02. III - Formirana jugoslovenska 4. armija.
03. III - Finska objavila rat Njemačkoj.
07. III - Maršal Tito formirao jedinstvenu vladu Demokratske Federativne Jugoslavije. Američke snage zauzele Köln.
14. III - Velika ofanziva na Zapadu protiv Siegriedove linije.
20. III - Jugoslovenska 4. armija probila njemački front u Lici; početak operacija za konačno oslobođenje
još neoslobođenih zapadnih dijelova Jugoslavije
.
21. III - Britanske snage osvojile Mandelay (Burma).
23. III - Britanska 21. grupa armija prelazi Rajnu.
28. III - Oslobođen Bihać. Crvena armija počinje ofanzivu u pravcu Beča.
01. IV - Američki desant na Okinawu (ostrva Ryukyu).
02. IV - Početak operacija Jugoslovenske armije za oslobođenje istočne Bosne.
06. IV - Jedinice 2., 3. i 5. korpusa JA oslobodile Sarajevo.
09. IV - Počela završna ofanziva Saveznika u Italiji. Formirana narodna vlada Srbije.
11. IV - U Moskvi potpisan ugovor o prijateljstvu, uzajamnoj pomoći i posljeratnoj saradnji između Jugoslavije i SSSR-a.
12. IV - Umro predsjednik USA Roosevelt; novi predsjednik USA postao dotadašnji potpredsjednik Truman.
Jugoslovenska 1. armija probila Sremski front. Jugoslovenska 3. armija forsirala Dravu. Crvena armija zauzela Kaliningrad
.
13. IV - Savezničke trupe na Zapadu prešle Labu. Crvena armija oslobodila Beč.
14. IV - Formirana narodna vlada Hrvatske. Oslobođen Osijek.
16. IV - Počela opšta ofanziva jedinica Crvene armije na Berlin. Počela bitka za Rijeku; jugoslovenska 4. armija
protiv njemačkog 97. armijskog korpusa. Formirana narodna vlada Makedonije.
17. IV - Kapitulacija njemačkih trupa u Ruhru. Crvena armija prodrla u Čehoslovačku. Formirana narodna vlada Crne Gore.
18. IV - Američke armije prodrle u granična područja Čehoslovačke i doprle do Plznja.
19. IV - Amerikanci ušli u Bavarsku i osvojili Nürnberg. Američke snage probile front kod Bologne. Iskrcavanje 9. divizije
jugoslovenske 4. armije na Cresu i Lošinju.
20. IV - Slom njemačkog fronta na Odri i Nisi.
24. IV - Jedinice Crvene armije opkolile Berlin. Iskrcavanje 9. divizije jugoslovenske 4. armije na istočnoj obali Istre.
25. IV - Crvena armija i američke snage sastale se na Elbi kod Torgaua. Osnivačka skupština Ujedinjenih nacija u San Francisku.
25.-27. IV - Partizani sjeverne Italije uhvatili Mussolinija i strijeljali ga
.
27. IV - Saveznici proglasili nezavisnost Austrije.
28. IV - Formirana narodna vlada Bosne i Hercegovine.
29. IV - U Caserti potpisana bezuslovna kapitulacija njemačkih snaga u sjevernoj Italiji, Austriji, Štajerskoj i
Koruškoj. Hitler proglasio admirala Dönitza svojim nasljednikom.
30. IV - Hitler i Göbels izvršili samoubistvo u Berlinu. Njemačka zatražila primirje od SSSR-a. Počele borbe za Trst.
01. V - Jedinice JA oslobodile Tržič i Goricu te na Soči došle u dodir sa britanskom 8. armijom. Počeo ustanak u Pragu.
02. V - Jedinice JA oslobodile Trst. Jugoslovenska 4. armija opkolila njemački 97. armijski korpus kod Ilirske Bistrice.
Obustavljena neprijateljstva u sjevernoj Italiji.
03. V - Britanske i sovjetske jedinice susrele se u Mecklenburgu. Jugoslovenska 4. armija oslobodila Rijeku. Saveznici
ušli u Rangun i oslobodili Burmu.
04. V - Američke trupe iz Njemačke i Italije susrele se Brenneru.
05. V - Formirana narodna vlada Slovenije. Jugoslovenska 14. divizija prešla jugoslovensko-austrijsku granicu kod Železne Kaple.
06. V - Ultimatum Eisenhowera Njemcima da obustave borbu na svim frontovima do ponoći 08/09 maja.
07. V - U Reimsu potpisana bezuslovna kapitulacija svih njemačkih oružanih snaga
.
08. V - U Berlinu ratificirana bezuslovna kapitulacija svih njemačkih oružanih snaga. Jedinice JA oslobodile Zagreb.
09. V - Crvena armija oslobodila Prag. Jedinice 7. korpusa JA oslobodile Ljubljanu. Dijelovi jugoslovenske 4. armije
ušli u Celovec, a Koruški odred dostigao sjevernu etničku granicu.
10. V - Savezničke snage se iskrcale u Norveškoj. Njemačka grupa armija u Kurlandiji se predala Crvenoj armiji.
11.-15. V - Zarobljavanje njemačkih divizija u sjeverozapadnim dijelovima Jugoslavije.
15. V - Kapitulacija posljednjih ostataka njemačkih trupa u Jugoslaviji.
16. V - Uhapšena njemačka vlada admirala Dönitza.
08. VII - Norveška objavila rat Japanu.
16. VII - Ispitivanja sa prvom atomskom bombom u Novom Meksiku (USA).
17. VII - Italija objavila rat Japanu. Počela konferencija u Potsdamu: prisustvovali Churchill, Truman i Staljin;
nakon izborne pobjede laburista Churchilla je 28. VII zamijenio Attlee. Na konferenciji donesena deklaracija o Japanu.
06. VIII - Bačena atomska bomba na japanski grad Hirošimu.
08. VIII - SSSR objavio rat Japanu
.
09. VIII - Bačena atomska bomba na japanski grad Nagasaki. Crvena armija počela operacije na Dalekom
istoku protiv japanskih snaga u Mandžuriji (operacije završene 30. VIII).
10. VIII - Crvena armija prešla granicu Koreje.
14. VIII - Japanska vlada obavijestila vlade SSSR-a, USA, Velike Britanije i Kine da prihvata Potsdamsku deklaraciju.
U Moskvi potpisan ugovor između SSSR-a i kuomintaške Kine o uspostavljanju kineskog suvereniteta u Mandžuriji.
16. VIII - Crvena armija počela operaciju za zauzimanje južnog Sahalina. Japanski suveren naredio obustavu
neprijateljstava protiv Saveznika.
18. VIII - Tihookeanska flota SSSR-a počela iskrcavanje na Kurilska ostrva.
23. VIII - Crvena armija ušla u Port Arthur (Lu Shun).
26. VIII - Saveznička flota uplovila u japanske vode.
30. VIII - Iskrcavanje američkih okupacionih snaga u Tokijskom zaljevu
.
03. IX - Bezuslovna kapitulacija Japana potpisana na američkom bojnom brodu „Missouri“ u Tokijskom zaljevu,
čime je zvanično završen II svjetski rat. U Moskvi objavljeno priključenje Kurilskih ostrva i južnog Sahalina SSSR-u.